Oddziały







Stowarzyszenie Księgowych
w Polsce jest
od 1989 r. członkiem
Międzynarodowej Federacji
Księgowych (IFAC)
IFAC International Federation
of Accountants (IFAC)

Sprawozdanie z dorocznej konferencji EFAA

Rzym, 10 maja 2012 r.

 

W dniu 10 maja 2012 r. w Sali konferencyjnej Rezydencji di Ripetta w Rzymie odbyła się konferencja zorganizowana przez Europejską Federację Księgowych i Audytorów (EFAA) nt. Założenia etyczne dla zawodowych księgowych i procesu tworzenia standardów, implementacja i praktyczne wyzwania dla Małych i Średnich Firm Księgowych oraz Małych i Średnich Przedsiębiorstw.

Konferencja zgromadziła prelegentów reprezentujących różne środowiska i różne doświadczenia związane ze stosowaniem etyki biznesie, tym niemniej wszyscy oni byli zgodni, że bez  zasad etycznych niemożliwy jest zrównoważony  rozwój  silnych gospodarek.

Jako pierwszy zabrał głos Stefano Marchese członek Rady IFAC ds. Międzynarodowych Standardów Etycznych dla Księgowych (IESBA). W swoim wystąpieniu przedstawił pokrótce działalność i cele IESBA. Powiedział między innymi, że głównymi wiążącymi dla organizacji księgowych  dokumentami opracowywanymi przez IESBA są Kodeks Etyki oraz Interpretacje kodeksu. Wskazał on, że z Kodeksu wynika obowiązek działania w interesie publicznym przy zachowaniu niezależności. Aby rozwiać  daną wątpliwość natury etycznej należy posługiwać się założeniami koncepcyjnymi Kodeksu, w tym mając na uwadze wszelkie zagrożenia dla przestrzegania fundamentalnych zasad, którymi są uczciwość, obiektywizm, kompetencje zawodowe, zachowanie tajemnicy i postawa zawodowa. Aby znaleźć  odpowiednie zabezpieczenia dla przestrzegania zasad zawodowy księgowy stosuje  w tym celu zawodowy osąd. Ważnym testem dla odpowiedniości postępowania zawodowego księgowego jest opinia niezależnej strony trzeciej. Podkreślił również, że zasada niezależności, nad którą IESBA pracowała przez 2 ostanie lata, nie jest najważniejszą zasadą, choć można było odnieść takie wrażenie z racji ilości czasu poświęconego tej kwestii. W odpowiedzi na ww. prezentację uczestnicy konferencji wskazywali na ogromną objętość Kodeksu Etyki IFAC (ponad 200 stron) i na faktyczne trudności w jego stosowaniu przez mniejsze firmy, gdyż jest on przede wszystkim zorientowany na kwestie etyki w kontekście usług badania. Zastanawiano się zatem, czy nie należałoby stworzyć osobnego kodeksu dla małych i średnich firm księgowych, co spotkało się z odpowiedzią prelegenta, że nie można pozwolić na segmentację rynku zawodowych księgowych.

Prof. Anna Karmańska przewodnicząca Komisji Etyki reprezentująca Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w swojej prezentacji przestawiła historię powstania Kodeksu Zawodowej Etyki w Rachunkowości i główne przesłanki,  jakie złożyły się na opracowanie tego  dokumentu przez Stowarzyszenie.  Pani Profesor powiedziała, że zaistniała potrzeba opracowania kodeksu „szytego na miarę",  który będzie pasował do krajowego środowiska zawodowego polskich księgowych. Wyraźnie podkreśliła, że Kodeks SKwP jest adresowany do księgowych i do wszystkich grup zawodowych zajmujących się rachunkowością, co odróżnia go od Kodeksu IFAC koncentrującego się przede wszystkim na biegłych rewidentach.  Pani Profesor  podała także klucz do rozpoznania, czy daną osobę obowiązuje Kodeks Zawodowej Etyki w Rachunkowości: jest nim odpowiedź na pytanie:  „czy praca, którą dana osoba wykonuje ma bezpośrednie lub pośrednie znaczenie dla jakości systemu informacyjnego rachunkowości i prestiżu zawodu księgowego?". Prof. Karmańska powiedziała także, że przy opracowywaniu Kodeksu ważną rzeczą było zapewnienie, aby  Kodeks poprzez swoją  ponadczasowość i nie budzące  sprzeciwu zasady mógł być bezwarunkowo przyjmowany przez poszczególne podmioty, które z własnej woli uznawałyby go za akceptowalne narzędzie implementacji zasad etyki w środowisku pracy, a zarazem  obrony przez nieetycznymi działaniami stron trzecich.

Wystąpienie prof. Karmańskiej spotkało się z żywym zainteresowaniem wielu osób. Chwalono unikalność naszego spojrzenia na kwestię etyki, uniwersalizm Kodeksu i - co nie mniej ważne - jego niewielką objętość, a zatem i łatwość poznania i zapamiętania jego postanowień. Wiele osób poprosiło o przekazanie im  tekstu Kodeksu Zawodowej Etyki w Rachunkowości SKwP.

Ostatnią prelegentką  w pierwszej części konferencji była   Diane M. Rubin biegły rewident  z amerykańskiej  firmy audytorskiej z siedzibą w San Francisco. Na początku swego wystąpienia przytoczyła opinię, że odpowiedzialność etyczna jest odpowiedzialnością osobistą, a nie grupową, gdyż grupa nie może działać etycznie, jeśli tworzące ją jednostki nie działają etycznie. Powiedziała, że zgodnie z przysłowiem „co znika z oczu, znika też z umysłu" należy ciągle przypominać o obowiązujących zasadach etycznych. Wymieniła w związku z tym liczne instytucje amerykańskie czuwające nad kwestiami zachowań etycznych. Zauważyła ona -  co spotkało się z aplauzem zgromadzonych - że wszystkiego,  co potrzebujemy wiedzieć na temat tego jak powinniśmy się zachowywać, uczymy się w przedszkolu, i wymieniła kilka „złotych zasad" takich jak: dziel się swoimi rzeczami, baw się fair, nie bij innych, odkładaj zabrane rzeczy na swoje miejsce, sprzątaj po sobie, nie zabieraj cudzych rzeczy  etc.  

Zauważyła, że w amerykańskich standardach etycznych  niezależność jest kamieniem węgielnym wszystkich wymogów etycznych. Należy  zauważyć, że z treści prezentacji wynika, że  koncepcje  etyczne  zawarte w amerykańskich standardach etycznych w swej istocie nie odbiegają od odnośnych  koncepcji zawartych w Kodeksie Etyki IFAC, a w wielu punktach są z nimi  tożsame, w szczególności zasada niezależności. Prelegentka poruszyła również kwestię oszustw korporacyjnych.  Z przeprowadzonych badań wynika, że oszustwa nie dotyczą tylko dużych firm, ale także tych, które zatrudniają poniżej 100 osób, a straty w nich generowane nie różnią się znacząco co do wielkości. W USA oszustwa w firmach popełniają zwykle osoby powyżej 30 roku życia, mające wykształcenie wyższe niż przeciętne, osoby zamężne/żonate o ustabilizowanej sytuacji rodzinnej, mężczyźni (47%), kobiety (53%),  a  wśród osób dokonujących oszustw  są osoby na szczeblu kierowniczym (34%) a  właściciele i członkowie zarządów (12%). Z badań wynika także, że roszczenia z tytułu badania najczęściej dotyczą będących na pierwszym miejscu oszustw (częstotliwość - 48%, ciężar strat - 40%) oraz decyzji kredytowych (częstotliwość - 21%,  ciężar strat - 11%),  a na ostatnim miejscu są osobiste  straty finansowe  (odpowiednio 3% i 5%) oraz straty podatkowe ( odpowiednio 1% i 2%).

W drugiej części konferencji wystąpił Giancarlo Attolini, przewodniczący Komitetu IFAC ds. Małych Firm Księgowych i Audytorskich. Powiedział, że obecnie Komitet powstały w 2006 r. składa się z 18 członków z 18 krajów. Jego strategicznymi celami jest między innymi monitorowanie pracy grup IFAC, z uwzględnieniem zakresu i efektywności reprezentacji w tych grupach małych i średnich firm księgowych i audytorskich (MŚFKiA), monitorowanie tworzenia standardów z uwzględnieniem interesów  MŚFKiA, zapewnianie większego udziału MŚFKiA i MŚP w polityce globalnej i w dialogu regulacyjnym, opracowywanie narzędzi pracy dla MŚFKiA. Omówił także kwestie współpracy Komitetu z Radą IFAC ds. Międzynarodowych Standardów Etycznych dla Księgowych (IESBA) i z jej grupą roboczą. Odnosząc się do Kodeksu Etyki IFAC stwierdził, że stwarza on wiele wyzwań dla MŚFKiA i MŚP, między innymi z racji niedostatecznych środków, by go można było w pełni stosować. Ponadto Kodeks, jego zdaniem, nie dostarcza wytycznych na temat specyficznych usług innych niż badanie i usługi atestacyjne. W związku z tym IESBA postanowiła wydać skrót Kodeksu oraz przygotować kwestionariusz pytań i odpowiedzi mający pomóc w stosowaniu Kodeksu. Giancarlo Attolini zauważył, że w czerwcu IESBA wyda dokument pt. „Podejrzenie nielegalnych  działań"  i zachęcił do zgłaszania uwag do tego dokumentu, który zaproponuje podejście do informowania opinii publicznej i odpowiednich organów o czynach nielegalnych lub mających znamiona przestępstwa. Zaproponowane podejście w tej sprawie będzie różne w zależności od tego, czy nielegalny czyn zauważył  biegły rewident czy księgowy i od tego, czy świadczy on usługi badania, usługi niebędące badaniem lub też czy jest zatrudniony w przedsiębiorstwie.

Dr Rober Blackburn  z Kingston University w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na to, że tradycyjnie  powiązania między  małymi firmami księgowymi i audytorskimi, a MŚP wynikały z nakładanych na te ostanie  obowiązków regulacyjnych, takich jak badania i rozliczenia   podatkowe. Powiązania te były niejako konieczne ze swej istoty. Obecnie z racji zwalniania wielu jednostek z badania z racji obniżenia progów te relacje ulegają zmianie. Małe firmy księgowe i audytorskie wchodzą częściej niż poprzednio w rolę doradców MŚP. To, co podtrzymuje te relacje, jak wynika z przeprowadzonych badań, to kompetencje, zaufanie i bliskość. Przy czym odróżnił on zaufanie instytucjonalne, takie jak to wynikające z obowiązujących kodeksów i regulacji, od zaufania relacyjnego, które wypracowuje się na skutek wzajemnych kontaktów i powiązań. Rober Blackburn  wskazywał na  zachodzące w ostatnich latach ciągłe zmiany jakim podlega zawód księgowych w odpowiedzi na przemiany zachodzące w środowisku rynkowym i regulacyjnym. Zatem mimo, że zaufanie i etyka są znaczące we wspieraniu  siły powiązań między MŚP i firmami księgowymi, to te ostatnie muszą się ciągle zmieniać, jeśli chcą przetrwać i prosperować na  dynamicznie rozwijającym się rynku.

Geoffrey Britton prezes EFAA stwierdził, że etyka prowadzi do pomnażania pieniędzy. To właśnie etyka rodzi zaufanie, które w konsekwencji generuje kolejne zlecenia. Jego zdaniem inteligencja  w biznesie oznacza zachowywanie się w sposób etyczny, a koszty etycznego postępowania są znacznie mniejsze od zysków, które  dzięki etyce w biznesie są możliwe do osiągnięcia.

Podsumowując konferencję Federico Diomeda dyrektor wykonawczy EFAA stwierdził,  że potrzeba optymizować edukację i szkolenia w obszarze etyki i społecznej odpowiedzialności firm. Zarazem wyraził pogląd, że nie należy wymagać, aby przestrzeganie wymogów etycznych było odzwierciedlane w sprawozdaniu finansowym lub też podlegało badaniu. Na zakończenie podziękował wszystkim prelegentom za ich udział w konferencji i za zapewnienie zróżnicowanego   spojrzenia na  etykę w biznesie.

Oprac. Dorota Wyczółkowska, kierownik Działu Współpracy z Zagranicą SKwP

Polecamy

  • Świat Księgowych
  • Kaledarium
  • Raport AK17
  • Reagowanie na naruszenie przepisów prawa i regulacji - NOCLAR
  • Filmy
  • Folder SKwP
  • Obchody Dnia Księgowego
  • Współpraca

  • Wydawnictwo RACHUNKOWOSC
  • PIBR
  • KSR
  • PTE